In deze historische presentatie kunt u kennis maken met duizend jaar geschiedenis van de stad Leeuwarden. Dat kan op verschillende manieren. De centrale tafel biedt u in een dia-presentatie en film een overzicht van de ruimtelijke ontwikkeling van de stad door de eeuwen heen. Aan de wanden en in de vitrines en de lades treft u een groot aantal schilderijen, archiefstukken en andere voorwerpen aan, die een chronologisch verhaal vertellen van grote en kleinere gebeurtenissen die de identiteit van het tegenwoordige Leeuwarden hebben bepaald. Maar ook zonder systematische kennisname van het verhaal van Leeuwarden, valt er voldoende te genieten. Een vluchtige blik op het mooie of curieuze materiaal zal al een indruk achterlaten van iets kostbaars, de moeite van een volgend bezoek meer dan waard.
Tentoonstellingsruimte met de permanente expositie 'Het verhaal van Leeuwarden'.
Vormgeving expositie: Platvorm. Foto: Mike Bink.
Het Verhaal van Leeuwarden is opgezet voor een uiteenlopend publiek. Een paar tips voor een vruchtbare gang door de presentatie vindt u hieronder.
1. Introductie: de centrale tafel Hier wordt u een overzicht geboden van de groei van de stad van ongeveer het jaar duizend tot heden. Het betreft feitelijke gegevens als omvang en inwoneraantal, maar ook wordt nader ingegaan op de functies van bepaalde gebouwen of stadsgedeelten en op de verkeersverbindingen met het omringende land. Deze introductie verschaft u een kapstok om straks het meer inhoudelijke geschiedverhaal van Leeuwarden aan op te kunnen hangen.
De tafel zelf heeft de vorm van de rondweg waarbinnen zich de stadsgeschiedenis zo ongeveer tot het midden van de 20ste eeuw heeft afgespeeld. Door middel van inkervingen, plakstroken e.d. is een aantal van de belangrijkste gegevens en ontwikkelingen hier al zichtbaar gemaakt. Op de vloer is op dezelfde schaal een luchtfoto geplakt, die laat zien hoe de stad zich na 1950 verder heeft uitgebreid.
Voor het eigenlijke overzicht moet u met de startknop een film in beweging zetten, die vervolgens in negen minuten op het beeldscherm wordt afgedraaid; voor de begeleidende tekst zet u één van de zes luisterhoorntjes aan uw oor. Tegelijk met de film worden vanuit het plafond acht dia-beelden op de tafel geprojecteerd, waarmee de groei van Leeuwarden aan het huidige stadsbeeld kan worden gekoppeld. Rechts van de startknop zit een pauzeknop, waarmee het lopende beeld even kan worden stilgezet. Voor grotere gezelschappen kan desgevraagd een luidspreker in werking worden gesteld.
2. Wanden en vitrines: de getuigen van het verleden Aan de wanden en in de vitrines vertellen de schilderijen, tekeningen, boeken, archiefstukken en andere historischevoorwerpen alle hun verhaal van de Leeuwarder geschiedenis. Bij elk object helpt een tekstbordje met titel en datering u bij uw eerste oriëntatie op weg. Zo kunt u het Leeuwarder verleden op zich laten inwerken.
Als u meer wilt weten, kunt u in de negentekstboekjes terecht die verspreid over de tentoonstelling op de vitrines zijn bevestigd. Deze bladerboekjes bevatten elk een algemene inleiding bij de betreffende periode, en nadere toelichtingen op de tentoongestelde objecten. Alles bijeen tekent zich in deze teksten een kroniek af van de hele Leeuwarder stadsgeschiedenis.
Maar in deze kroniek zijn ook enkele terugkerende thema's verwerkt. Zo wordt het gemeenschapsgevoel in de stad door de eeuwen heen gevolgd, zoals dat bijvoorbeeld naar voren komt in de veranderende manier waarop wetsovertreders werden gestraft. Maar ook tekent de maatschappelijke betrokkenheid zich af in de verhouding tussen de bevolking en haar machthebbers en in de symbolen van de stedelijke trots. Een ander hoofdthema vormen de relaties van Leeuwarden met de verre en met de nabije buitenwereld. Met name wordt de verhouding tot het gewest Friesland belicht, waarbinnen de stad altijd een (zeer) bijzondere positie ingenomen heeft.
3. Verdieping Vanuit de bladerboekjes wordt op een aantal plaatsen verwezen naar een beeldscherm, of naar een van de 27 laden. Deze verwijzingen zijn interessant voor bezoekers die nog weer wat dieper de Leeuwarder geschiedenis in willen duiken.
Op twee van de beeldschermen worden - in een continue voorstelling - filmpjes vertoond waarin met moderne virtuele technieken locaties uit het Leeuwarder verleden worden verbeeld. Het eerste - ruim zeven minuten durende - filmpje betreft het kloostercomplex van de Dominicanen, met de bijbehorende ‘Grote' kerk, dat voor de jaren 1300 en 1575 van binnen en van buiten is gereconstrueerd. Het tweede filmpje vertelt in zes minuten het verhaal van een marktdag in 1680, op het centrale stadsplein de Brol.
Op het derde beeldscherm zijn een paar authentieke filmfragmenten te zien van bijzondere historische evenementen in de stad, zoals de aankomst van de Elfstedentocht van 1941 en de val de spits van de Bonifatiustoren in 1976. Ook wordt een passage vertoond uit een vlak na de Bevrijding in april 1945 nagespeelde scène van de Luisterpost, over het afluisteren door het Verzet van de Duitse bezetter in het Burmaniahuis.
Wie de lades opent stuit telkens op een nieuwe schat. Aan de hand van (meestal) originele archiefstukken wordt hier steeds een belangrijke of typerende historische gebeurtenis of ontwikkeling in de stad thematisch nader uitgediept. Het is de bedoeling dat u na raadpleging zo'n lade zorgvuldig weer sluit.
Op 7 februari is de nieuwe ondergrondse Schatkamer van het HCL officiëel geopend door Geert Mak en sindsdien vaker open voor publiek. Dit showdepot is ingericht door Tinker Imagineers uit Utrecht, experts in museale concepten, en vooral bedoeld voor het onderwijs. In deze ruimte worden opmerkelijke gebeurtenissen en personen belicht aan de hand van originele voorwerpen en documenten en digitale hulpmiddelen. Centraal staan acht vitrines, waarvan er één is gewijd aan Mata Hari. Er ligt onder andere een rapportenboek uit haar middelbare schooltijd. Deze rondleiding is bedoeld voor 'losse' geïnteresseerden. Groepen kunnen (voorlopig gratis) ook op andere dagen op afspraak terecht in de Schatkamer.
Wisselexposities
Tentoonstelling De Wereld onder de Oldehove Het onderzoek van het Oldehoofsterkerkhof in 2006 behoort tot de grootste archeologische terpopgravingen die ooit zijn verricht in Noord-Nederland. De opgraving heeft niet alleen nieuwe kennis opgeleverd over Leeuwarden, maar ook over de terpentijd in het algemeen. Bovendien is een hele generatie archeologen, amateurs en passanten weer geïnspireerd geraakt door de terparcheologie. De resultaten van dit onderzoek hebben geleid tot een uitgebreide wetenschappelijke rapportage. Een prettig leesbaar boek voor een groot publiek komt er gelukkig ook. Dit boek verschijnt bij de opening van de tentoonstelling De Wereld onder de Oldehove. Deze tentoonstelling in het HCL betreft niet alleen het recente onderzoek, maar ook eerdere archeologische vondsten uit met name 1933 en 1968. De tentoonstelling wordt op zaterdag 17 oktober geopend tijdens de Dag van de Leeuwarder Geschiedenis en loopt tot en met augustus 2010.
Het Liwwadden van Hendrik ten Hoeve
Voor raadslid, historisch geweten en verzamelaar Hendrik ten Hoeve (1945-2009) was al een afscheid van de gemeentepolitiek gepland. De voor dit afscheid bedoelde tentoonstelling gaat ondanks zijn overlijden gewoon door. De (kleine) tentoonstelling bestaat vooral uit een aantal foto's van Hendrik in de stad vanaf de jaren 1950. Drie vitrines zijn gevuld met een aantal voorwerpen uit de 'Liwwadden collectie' van Hendrik. Ook enkele ooit door Mercurius TV geregistreerde stadswandelingen en rondleidingen zijn dan te zien. De tentoonstelling is tot de zomervakantie te bekijken van dinsdag t.e.m. zondag tussen 13.00 en 17.00 uur. De toegang is gratis. Een mediaboek met een korte biografische schets van Hendrik, een dvd en een geluidscd is te koop bij het HCL.
Voor raadslid, historisch geweten en verzamelaar Hendrik ten Hoeve (1945-2009) was al een afscheid van de gemeentepolitiek gepland. De voor dit afscheid bedoelde tentoonstelling gaat ondanks zijn overlijden gewoon door. De (kleine) tentoonstelling bestaat vooral uit een aantal foto's van Hendrik in de stad vanaf de jaren 1950. Drie vitrines zijn gevuld met een aantal voorwerpen uit de 'Liwwadden collectie' van Hendrik. Ook enkele ooit door Mercurius TV geregistreerde stadswandelingen en rondleidingen zijn dan te zien. De tentoonstelling is tot de zomervakantie te bekijken van dinsdag t.e.m. zondag tussen 13.00 en 17.00 uur. De toegang is gratis. Een mediaboek met een korte biografische schets van Hendrik, een dvd en een geluidscd is te koop bij het HCL.