Genealogisch en biografisch onderzoek Leeuwarden
N.B. Archivalia betreffende de dorpen die in 1944 bij de gemeente Leeuwarden zijn gevoegd worden genoemd in de handleiding voor Leeuwarderadeel.Vooronderzoek
Zie voor een algemene oriëntatie de Gids voor genealogisch en biografisch onderzoek in Friesland.
Via internet kunt u veel ‘voorwerk’ verrichten. Op de websites van met name het Centraal Bureau voor Genealogie, de Mormonen, en het Historisch Centrum Leeuwarden, treft u databases en andere informatie over vroegere bewoners van Leeuwarders aan.
Bij de start van uw onderzoek in Leeuwarden kan de index op de ‘genealogische dossiers’ van belang zijn. Deze dossiers bevatten (concept-) genealogieën, aantekeningen en correspondentie van archiefmedewerkers m.b.t. families en personen. Ook de catalogus van de bibliotheek, de indexen op de ‘Genealogyske Jierboekjes’ en de Leeuwarder Courant kunnen van nut zijn bij familieonderzoek.
Zie voor archiefbronnen allereerst de beschikbare familie- en persoonsarchieven.
Zie voor adressen van woonhuizen met name de adresboeken (zie ook handleiding ‘huizenonderzoek’).
Zie voor tekeningen, prenten, schilderijen en foto’s van personen de catalogus van de Topografisch-historische Atlas en de index op de collectie Mellema.
Zie voor een familiewapen het naslagwerk ‘Rietstap’ en het ’wapenboek Hesman’.- Bevolkingsregisters (1843) 1848-1939
In de bevolkingsregisters 1848-1859, 1859-1876, 1876-1904, 1904-1922 en 1922-1939 staan alle inwoners in gezinsverband geregistreerd, met vermelding van datum en plaats van geboorte, beroep, kerkelijke gezindte, burgerlijke staat, woonadres, datum van vestiging in en vertrek uit de gemeente Leeuwarden, vorige en toekomstige woonplaats en datum van overlijden (voorzover in Leeuwarden). De periode 1848-1876 is adresgewijs gerangschikt, de periode 1876-1939 is alfabetisch op familienaam gerangschikt. (Klappers K22.2 - K23.11).
In het wijkregister 1843 zijn de inwoners van 16 jaar en ouder in gezinsverband opgenomen (adresgewijs), met vermelding van leeftijd, aantal kinderen, beroep, kerkelijke gezindte, geboorteplaats, datum van vestiging en vertrek, plaats van herkomst, evt. onderstand en naam van de woningeigenaar. De mutaties zijn bijgehouden tot 1848. (Klapper K22.1)
Het wijkregister 1848 bevat dezelfde gegevens als het wijkregister van 1843. Voor wijk A zijn de mutaties bijgehouden tot ongeveer september 1849.
-
De wijkboeken 1853-1862 (uitsluitend -delen van- de wijken F, H, I, M en N), 1863-1877-, 1877-ca. 1900 en 1924-1939 bevatten dezelfde gegevens als de bevolkingsregisters, doch adresgewijs gerangschikt en betrekking hebbend op de mutaties binnen een bepaalde wijk. Klapper K22 over de periode 1853-1877.
Vlg. De adresboeken 1862-1971; deze maken deel uit van de bibliotheek.- Volkstellingregisters 1829, 1839
Opgenomen zijn de namen van alle inwoners, in gezinsverband, adresgewijs gerangschikt, per 1 jan. 1830 en 1 jan. 1840 met vermelding van geboorteplaats, leeftijd, beroep, godsdienst, burgerlijke staat en adres. (Klappers K20 en K21).
Vgl. de ‘database 1824’ op internetsite van het Historisch Centrum Leeuwrden.- Burgerlijke stand 1811-1922 (1970)
De burgerlijke stand bestaat uit de registers van geboorte (1811-1922), huwelijk (1811-1932) en overlijden (1811-1940). Daarnaast is vanaf 1865 bewaard gebleven een -weliswaar lacuneuze- serie akten van overlijdensaangiften met vermelding van doodsoorzaak en plaats van begraven. De registers van de burgerlijke stand zijn toegankelijk via de tienjaarlijkse tafels op de familienamen; ook zijn er klappers op de voornamen der geborenen 1811-1852 (K 14 en K15). Het HCL heeft ook de beschikking over een klapper op de familienamen der geborenen, gehuwden en overledenen in de registers van de burgerlijke stand 1941-1971 (K 14). De originele huwelijksbijlagen zijn alleen aanwezig in het Rijksarchief. De periode 1811- 1912 is op microfiches beschikbaar in het HCL.
Zie voor stukken betreffende elders overledenen ca. 1843-1932, wettiging van kinderen 1846-1932 en andere stukken betrekking hebbend op de burgerlijke stand, het archief van het gemeentebestuur 1811-1941 (inv. nrs. 631-697).
Zie ook de internetsite van het Rijksarchief e.a..- Retroacta van de burgerlijke stand (RBS) 1594-1811.
N.B. Met bovenstaande term worden bedoeld de doop- trouw- en begraafregisters van de kerken, die in 1812 door de overheid in gebruik c.q. beslag zijn genomen om te dienen voor het afgeven van rechtsgeldige afschriften en uittreksels uit de periode waarin de burgerlijke stand nog niet was ingevoerd. Omwille van de duidelijkheid staan de stukken van kerkelijke herkomst, ofschoon formeel behorend tot de RBS, toch vermeld bij de archieven van de kerkelijke instellingen.
Zie ook de internetsite van de Mormonen e.a.
De huwelijksboeken van het Leeuwarder gerecht 1594-1812 bevatten inschrijvingen van ondertrouw en ook van huwelijken van niet in de Hervormde kerk getrouwden (RBS nrs. 1-21). In het eerste deel wordt bovendien aangetroffen een register van de weeskamer 1587-1593 en een lijst van 1541-1590 aangestelde voogden. Van 1772 tot 1809 zijn de huwelijken der Joden afzonderlijk (achter in de delen) geregistreerd. Zie ook de proclamatieboeken 1594-1607, 1615-1653, 1661-1745. Klapper K 7).
In de begraafboeken 1687-1692, 1723-1811 zijn personen ingeschreven die te Leeuwarden zijn begraven (RBS nrs. 22-29). Deze registers zijn echter niet volledig. Zo staan Joden, stadsarmen en diaconiearmen tot ca. 1772 veelal niet vermeld. Klappers K 9, K 10 in het deel 1806-1811; vgl. K 13. In de lijst van Leeuwarder begrafenissen met de wezen 1636-1721 (Genealogysk Jierboekje 1966, blz. 83-95) worden ook overledenen vermeld die niet in de begraafboeken staan. Zie voor overledenen vóór 1811 ook de archieven van de kerkelijke instellingen, het stadsbestuur, de rechterlijke instellingen, de wees- en gasthuizen en de stadsarmenkamer. Vgl. de database ’Aanvulling op de begraafboeken ca. 1550-1806’ op de internetsite van het HCL. Om de plaats van begraven te achterhalen zijn vooral de gravenleggers van belang. Klapper K11.
- Kerkelijke instellingen
- Volkstellingregisters 1829, 1839
- Rooms-katholieke kerk 1657-1970 N.B. AANVULLINGEN!
- St. Bonifatiusstatie, Vleeschmarkt (Nieuwestad)
. "Doopboeken" 1692-1860; bevatten ook: huwelijken 1696-1733, 1750-1765, 1812-1865; toediening laatste oliesel 1711-1731, 1752-1765; overlijdens 1748-1765, 1832-1859; eerste communicanten 1832-1854 (RBS nrs. 83, 84; inv. nrs. 27-31). Klappers K1.24, K7.
. Register van eerste communicanten 1749-1802; bevat ook: gevormden 1780-1794 (inv. nr. 32).
. Trouwboek 1766-1812 (RBS nr 85). Klapper K7.
. Register van personen aan wie het laatste oliesel is toegediend 1766-1831; bevat ook namen van overleden 1766-1831 (inv. nr. 33).- St. Willibrordusstatie, Over de Korenmarkt
. "Doopboeken"1690-1853; bevatten ook: huwelijken 1812-1853; overlijdens 1812-1853; leden van het Broederschap van de gedurige aanbidding van het allerheiligst sacrament 1810-1853 (RBS nr. 86 en inv. nr. 53). Klapper K1.27.
. Register van eerste communicanten 1821-1853 en gevormden 1836-1846.
. Trouwboek 1694-1812; bevat ook: toediening laatste oliesel 1776-1805; overlijdens 1805-1812 (RBS nr. 87). Klapper K7.- Statie Breedstraat
. Doop- en trouwboek 1692-1794 (dopen vanaf 1693) (RBS nr. 88). Klappers K1.26, K7.
. Afschrift van het overlijdensregister 1752-1794; bevat ook: leden van het archi-confraternitas chordae 1751-1777 en gedoopten 1793-1794 (RBS nr. 88-I).- Statie "Het klooster", Bontepapesteeg (Speelmansstraat) . Doop- en trouwboeken, 1744-1812 resp. 1744-1769, 1773-1811 (RBS nrs. 89-91). Klappers K1.27, K7.
- Statie Grote Kerkstraat . Doop- en trouwboek, 1753-1812 resp. 1772-1810 (RBS nr. 92 Klappers K1.27, K7.
- Armbestuur van de parochie van de H. Bonifatius en gezellen 1716-1955
. Verzoekschriften van behoeftigen tot verkrijging van bijstand 1781-1823, met bijlagen (inv. nr. 27). Inhoudsopgave (in inv. nr. 265).
. De staten van gealimenteerden en bestedelingen 1756-1790; bevatten in chronologische volgorde gegevens over de bedeelden (inv. nrs. 30 en 31). Achtereenvolgens worden vermeld: naam, adres en ontvangen brood, geld en kamerhuur (soms met jaar van binnenkomst, ouderdom man en vrouw, aantal kinderen).
. Het "kledingboek" 1772-1782 bevat lijsten van verstrekte kleren aan gealimenteerden (inv. nr. 32).Klapper in het deel.
. De staat van gealimenteerden van het R.K. armhuis 1812-1880 bevat in chronologische volgorde gegevens over de bedeelde vrouwen (inv. nr. 40). Achtereenvolgens worden vermeld: naam, geboortedatum, beroep, geboorteplaats, geboorteprovincie/land, namen ouders, evt. aantal nagelaten kinderen, namen van evt. echtgenoten, etc. Klapper in inv. nr. 113.
- Jansenisten (Oud-Roomse gemeente) 1699-1804
- St. Willibrordusstatie, Over de Korenmarkt
N.B. Slechts één, formeel tot de RBS behorend deel, wordt in het HCL bewaard.
. Doop- (1699-1804), trouw- (1699-1779) en confirmatieboek (1723-1770) (RBS nr. 82). Klappers K1.27, K7 en in het deel.
. Doopboeken 1603-1811 (RBS nrs. 30-47). Klappers K1 en in de delen.
. Trouwboeken 1603-1811 (RBS nrs. 53-72). Klappers K7.
. De (afschriften van) de lidmatenregisters 1581-1855 vermelden de datum van belijdenis of binnenkomst en de plaats van herkomst (voor 1676 slechts sporadisch) van de lidmaten; vanaf 1772 wordt de plaats van bestemming vermeld (inv. nrs. 294-303). Klapper K24, met vermelding van alle gegevens uit de registers.
. (Afschrift van) de handelingen van de kerkeraad betreffende de verkiezing van ouderlingen, diakenen en regentessen van het diaconiehuis 1697-1814 (inv. nr 2).
. De naamlijst van de door de kerkeraad gecensureerden 1747-1811 vermeldt van lidmaten, die in het tuchthuis hebben gezeten of anderszins een misstap hebben begaan: naam, adres, datum van begin en einde der censuur, en soms datum van vertrek of datum en plaats van overlijden (inv. nr 331).
. De staten van bedeelden 1839-1925 vermelden adres, mate van ondersteuning en gegevens over de kinderen van Hervormde bedeelden (inv. nrs. 511-514). Klappers over de perioden 1839-1857 ( in het betreffende deel) en 1857-1925 (in inv.nrs. 515-517). N.B. Stukken jonger dan 100 jaar zijn niet openbaar.
. Naamlijsten van Hervormde verpleegden in het stadsziekenhuis 1852-1925 (inv. nrs. 607-609). Klappers in de delen. N.B. Stukken jonger dan 100 jaar zijn niet openbaar.
. Grafboek van het Oldehoofster en Jacobijner kerkhof van personen, namens de diaconie begraven, over de jaren 1766-1833 (inv.nr. 942).
. Uittreksel uit de grafboeken van de Grote, Galileër- en Westerkerk over de periode ca. 1768-1826, met aanvullingen uit de aangetroffen grafschriften vanaf ca. 1500. Klapper (in het deel). Vlg. de in druk uitgegeven grafschriften van de Galileërkerk.
Het archief van de Waals-Hervormde gemeente te Leeuwarden is recentelijk door de Bibliotheque Wallone in Leiden in zijn geheel overgedragen aan het Historisch Centrum Leeuwarden. Hier bevonden zich reeds de doop- en trouwboeken, alsmede een afschrift van de lidmatenregisters.
. Doop- en trouwboeken 1659-1812 resp. 1659-1804 (RBS nrs. 76 en 77). Klappers K3, K7.
. Afschrift van de lidmatenregisters 1772-1852, aangevuld met gegevens uit: "régistres des pauvres 1660-1665 et des membres", 1729-1767 en "attestations" 1774-1787, pièces concernant des marriages"
1786-1804. Klapper K24.1-9 met vermelding van alle gegevens uit de registers.
. Geboorteboek 1739-1811 (RBS nr.78). Klapper K1.29.
. Trouwboek 1796-1810 (RBS nr 79.) Klapper K7.
. Afschrift van het doop- en attestatieboek 1713-1826, met aanvulling uit andere bronnen tot 1865. Klapper K 24
. Doopboek 1671-1812 (RBS nr. 80). Klapper K 1.29.
. Trouwboek 1773-1810 (RBS nr. 81). Klapper K 7.
. Afschrift van de lidmatenboeken ca. 1691-1865; bevat ook: dopen natuurlijke kinderen, waarbij de namen der vaders worden vermeld 1817-1880; huwelijken 1712-1777 en begravenen binnen de kerk 1690-1810. Klapper K24, met vermelding van alle gegevens uit de lidmatenboeken.
N.B. Het archief van de Joodse gemeente te Leeuwarden berust bij het Rijksarchief Friesland.
Afschrift (met inleiding en vertaling) van: "Memorboek"(gedenkboek) Harlingen 1785/86-1914; besnijdenisboekje Drogischt 1757-1765 en 1782-1828; besnijdenisboekje van Mordechaj uit Leipnik 1803-1811 (vanaf 1806 in Friesland). Zie voor de Joodse inwoners van Leeuwarden ook het register van naamsaanneming 1811 (K 13.1), de huwelijksregisters van het gerecht 1772-1809 en het gildeboek van het koopmansgilde 1759-1798 (K 32). Literatuur: H. Beem, de Joden van Leeuwarden, Assen 1974.7. Gemeentebestuur 1811-1941
. Op de besluiten van de maire en adjuncten, later B & W, en van de gemeenteraad, is een systematisch repertorium (met klapper) over de periode 1811-1851 vervaardigd. (K 45). Andere toegangen op de belangrijkste series van algemene aard in het archief van het gemeentebestuur zijn: Een inhoudsopgave (met klapper) op de "collecties" , ca. 1850-1941 (inv.nr. 1907). Een klapper op zaken en onderwerpen in de notulen van B&W 1852-1863 (K 39). Klappers op onderwerpen in de notulen van de gemeenteraad 1851-1941 (in de delen en over de periode 1881-1917 ook apart, inv.nrs. 144-145). Klappers op onderwerpen in de besluiten van B&W 1851-1895 (in de delen). Klappers op onderwerpen in de besluiten van de gemeenteraad 1851-1902 (in de delen). Klappers op zaken en onderwerpen in de gemeentebladen 1867-1935 (inv. nrs. 463-467). Agenda’s (met klappers) op de rapporten 1855-1903 (inv.nrs. 244-247). Klapper op onderwerpen in de besluiten van B&W en de raad en op correspondentie 1917-1937 (inv.nr. 1650a). Verder vormen de agenda’s op de ingekomen en minuten van uitgaande stukken tevens belangrijke ingangen op de besluiten.
. De ingekomen en uitgaande stukken zijn eigenlijk slechts via de agenda’s toegankelijk.
. Registers van naamsaanneming, 1811-1812, 1825-1826
Van 1812 dateert een register van aanneming van familienamen door de Joden te Leeuwarden (inv.nr. 482). Het register noemt gezinshoofden en hun nageslacht, meest met vermelding van leeftijd en eventuele woonplaats buiten Leeuwarden. Klapper (K 13.1). Het register betreffende niet-Joden te Leeuwarden dateert uit 1812 en bevat slechts zes akten (inv.nr. 483). In een register van 1825-1826 is nog een dertiental personen ingeschreven (inv. nr. 484). Repertoria op alle registers zijn in druk verschenen.
. In het "contra-alimentatieboek" 1805-1814 zijn akten van indemniteit (of borgtocht) ingeschreven, nodig voor het onderhoud van Leeuwarders zie zich elders vestigen. (inv.nr. 486). Klapper (K 25).
. In het "régistre civique" van 1811 zijn de namen van de mannelijke gezinshoofden opgenomen, met vermelding van beroep, geboortejaar en adresaanduiding (alleen wijkletter) (inv.nr 487). Klapper, met vermelding van alle gegevens uit het register (K 19.1).
. Kiezerslijsten e.d. 1812, 1824-1851, 1854, 1860, 1863-1920
De lijst van de 100 hoogstaangeslagenen van 1812 vermeldt, alfabetisch op familienaam, de hoogte van belastingaanslagen van de 100 rijkste inwoners van Leeuwarden (inv.nr. 497; S nr. 410). Een register van mannelijke ingezetenen vanaf twintig jaar, 1824, met aanvullingen van kiesgerechtigde ingezetenen tot 1850, vermeldt adresgewijs achtereenvolgens: Wijkletter en -nummer, naam en voornaam, leeftijd, sinds wanneer in de stad gevestigd, hoogte van aan rijksbelasting betaald bedrag, of aan de militie is voldaan, datum van inschrijving en evt. opmerkingen betreffende vertrek of overlijden (inv.nr. 498). Overige kiezerslijsten en met het kiesrecht samenhangende staten van belastingschuldigen dateren uit 1850-1851, 1854, 1860 en 1863-1920. De kiezerslijsten van 1854, 1860 en 1895-1920 zijn in druk verschenen (bibliotheek-catalogusnr. D 460; inv.nrs. 706-710).
. Belastingregisters 1814-1894
De kohieren van de personele omslag op diverse gelden 1814-1819, 1828-1856 vermelden de namen van de hoofdbewoners, de eigenaars en de hoogte van de belastingaanslagen; van 1828-1846 tevens beroep, van 1847-1856 tevens kadasternummers en functies van de gebouwen. De kohieren zijn adresgewijs ingedeeld, alleen dat van 1814 is alfabetisch op familienaam (inv.nrs. 695-747, bel. O 76-86). In de registers van patentschuldigen 1815-1894 zijn vrijwel alle zelfstandige werkzame inwoners opgenomen, voornamelijk adresgewijs gerangschikt, met vermelding van beroep, adres en belastingklasse; soms met opgave van aantal knechts, omzet, e.d. Het register van 1815, dat tevens personen in loondienst geeft, is gealfabetiseerd (K 48). De kohieren van de hoofdelijke omslag 1857-1929 zijn adresgewijs ingedeeld (inv.nrs.bel. S 206-235, bel. O 91-233). Klappers over de jaren 1869-1876 en 1878-1908 (inv.nrs. bel. S 236-246). De lijsten van de aangeslagenen op het kohier der direkte belastingen op het inkomen uit 1870, 1874, 1877 en 1879 zijn in druk verschenen (bibliotheek-catalogusnr. D 460). De diverse andere belastingregisters en -kohieren zijn, mede gezien de aanwezigheid van andere bronnen, van minder belang.
. Militieregisters e.d. ca. 1813-1930
De veelvoud van registers en naamlijsten van personen die in aanmerking kwamen voor, of daadwerkelijke dienst hebben gedaan bij de nationale garde, de garde d’honneurs, de landstorm, de nationale militie, de landweer of het leger bevatten interessante informatie over personen. Een van de belangrijkste series wordt gevormd door de alfabetische lijsten van ingeschrevenen voor de nationale militie; lichtingen 1814-1824, 1826-1861, 1863-1918 en 1921 (inv.nrs. MZ 267-378).
. Gravenleggers e.d. 1795-1833
De registers van ontvangst en afdracht van grafrechten 1808-1833 (Westerkerk vanaf 1799) vermelden van begraven personen de plaats van begraven en tevens of de overledene armlastig, gevangene of militair was (inv.nrs. 891-893). Klapper (K 11). Op de leggers van de graven in de Oldehoofsterkerk 1795-1833, en op het Oldehoofsterkerkhof-zuidzijde 1816-1826 en -noordzijde 1816-1832 (inv.nrs. 896-897) bestaat een klapper, die tevens klapper is op een verloren gegane legger van het Jacobijnerkerkhof over 1816-1832 (inv. nr. 900). Zie voor de overige gravenleggers de archieven van het stadsbestuur, de kerkelijke gemeenten en de stedelijke begraafplaats.
. Beroepenlijsten e.d. 1824-1848
De "Lijsten van eigenaars en gebruikers van fabrieken en trafieken binnen Leeuwarden" 1824-1834, 1843 en 1848 bevatten, rubrieksgewijs ingedeeld naar soort fabriek: adressen, namen van eigenaren of gebruikers; de lijsten van 1843 en 1848 ook: belastingklasse, aanwezigheid van machines, aantal werklieden en produktie per jaar (inv.nr. 1105). Vgl. De archieven van het provinciaal bestuur. Wat beperkter is een staat houdende namen van molenaars en grutters, met hun knechten, 1825-1830 (inv. nr. 843). De "Staten der plaatselijke veehouders met de door hen bezeten soorten en aantallen gediertes" 1829-1846 bevatten adresgewijs ingedeeld: namen der eigenaars (vanaf 1840 met vermelding van beroep) en aantal runderen, varkens en schapen (inv.nr. 1113).8. Stadsbestuur 1426-1811
. De registers van resoluties van de respectieve stadsbesturen, 1595-1811, zijn te beschouwen als de "ruggegraat" van het archief van het stadsbestuur. Het stadsbestuur nam besluiten over de meest uiteenlopende zaken als benoemingen, bouwzaken en vonnissen in kleine strafzaken (tot 1776; vlg. De sententieboeken en de informatieboeken. In 1795 werden de notulen afgesplitst van de resoluties. Voortaan bevatten deze laatste nog slechts de besluiten waarvan extract werd gegeven per bode of die werden gepubliceerd. In de registers van net-resoluties over de jaren 1732-1809 en in de notulenboeken bevinden zich klappers op zaaknamen of inhoudsopgaven. Er bestaan ook alfabetische repertoria (met klappers) op de resoluties 1595-1639, 1642-1815 (K 37). Niet beschreven is een belangrijk deel der resoluties 1636-1639, die van 1640-1641 en de resoluties van de gezamenlijke vergaderingen van magistraat en vroedschap 1751-1795. Incidenteel worden namen van personen, voorkomende in de resoluties, genoemd in klapper K 25.
. De ingekomen en minuten of afschriften van uitgaande stukken bevatten eveneens onderwerpen van allerlei aard. Op de serie plakkaatboeken 1522-1631 zijn regestentafels (uittreksels en inhoudsopgaven) vervaardigd.
(K40). Zie vooral de inventaris van J.C. Singels en de in druk verschenen oorkondenboeken.
. In de "stedstiole" 1502-1504 staan de straffen en boeten geregistreerd, die aan vreemdelingen en inwoners van Leeuwarden zijn opgelegd wegens allerlei misdrijven (inv. nr. S. 127). In druk verschenen.
. Lijsten van bannelingen en andere veroordeelden 1568-1569 die uit Leeuwarden (en soms ook overig Friesland) afkomstig zijn (inv. nrs. S 242 c, g-i; vlg. het archief van het Hof van Friesland, Schwartzenberg en andere literatuur). Zie voor katholieke bannelingen vooral de Conscriptio Exulum.
. Het "stadsboek" ca. 1537-1564, de "ordonnantiën en politiën" ca. 1543-1600 (1629) en de politieboeken ca. 1579-1757 bevatten allerlei reglementen, ordonnanties, keuren e.d., waarvan de meeste betrekking hebben op gilden en stedelijke ambtenaren (inv.nrs. M 206-209). Soms worden de namen van ambtenaren en gildeleden genoemd (soms door de betrokken ondertekend). In een aantal van deze banden zijn afschriften van oudere stukken opgenomen. Gedeeltelijk verschenen in: A. Telting, De Friesche stadrechten. ’s-Gravenhage, 1883. Inhoudsopgaven (K 40).
. De van de politieboeken afgesplitste instructieboeken 1660-1814 bevatten gelijksoortige gegevens over ambtenaren en anderen in dienst van de stad (inv.nrs. M 221-223). Inhoudsopgaven (in de delen) en klapper (K 25).
. De burgerboeken 1540-1800 bevatten inschrijvingen van degenen die tegen betaling het burgerschap (mede voor hun nakomelingen) verwierven (inv.nrs. M 226-228). Beroepsgroepen als predikanten en raadsheren van het Hof waren echter vrijgesteld van betaling en komen dan ook niet voor. De klappers op de persoonsnamen in de burgerboeken bevatten in principe alle gegevens uit die boeken zelf, zoals soms de plaats van herkomst, beroep, namen van zonen (zelden van dochters), datum van inschrijving en bedrag waarvoor. Ook opgenomen in deze klappers zijn gegevens uit het register van burgers welke zich hebben ingeschreven om hun burgerrechten te behouden ingevolge de publicatie van 9 nov. 1803 (1803-1804) (inv.nr. M 229). Klapper (K 18, vlg. K 30.1).
. In de alimentatieboeken 1670-1755, 1792-1798 zijn opgenomen de akten van borgtocht voor het onderhoud van vreemdelingen die, te Leeuwarden wonende, tot armoede zouden kunnen vervallen; 1792-1798 uitsluitend t.b.v. de verwerving van het burgerschap (inv.nrs. M 230-231). Klapper (K 25).
. Registers van stemgerechtigde burgers, 1798, 1803 (inv.nrs. M 239-242). Hierin zijn ingeschreven de burgers die de verklaring ingevolge de staatsregeling (grondwet) van 1798 hebben afgelegd, alsmede van hen die trouw hebben gezworen aan de constitutie van 1803; d.w.z. waarschijnlijk het grootste deel van de meer gegoede burgerij. In totaal zijn er drie registers. Dat van 23 maart 1798 bevat namen, ingedeeld per grondvergadering (stemdistrict), dat van 27 maart bevat (niet altijd leesbare) handtekening, eveneens ingedeeld per grondvergadering. Het register van 1803 bevat namen (ook van bewoners van de "buitenbuurten"), huisnummers en data van inschrijving, ingedeeld per espel (stadswijk).. Belastingregisters e.d. 1511-1512, 1514, 1525-1526, ca 1528, 1543, ca 1549, ca 1554, ca 1560, 1578, 1580-1585, 1609, 1658-1811
De belastingregisters van voor 1580 bevatten over het algemeen slechts de namen van belastingbetalers uit een deel van de stad of uit de "buitenbuurten" (Nieuwland, Cambuur, Bilgaard e.d.) (inv.nrs. S 139a-d, 166a-d, 266; L 81-85). De registers van 1511 en 1512 komen overeen met het register van de aanbreng van 1511, maar betreffen alleen de "buitenbuurten". Wel is er van het gehele register van de aanbreng een afschrift uit ca. 1560 aanwezig. Dit register van 1511 is in druk verschenen. De rekeningen van de geestelijke goederen der stad Leeuwarden 1580-1583, 1609, 1738,1743,1762-1809 vermelden de namen van de pachters, de ligging, de grootte en de hoogte van de pacht van voormalige kloostergoederen die na de Hervorming aan de stad zijn vervallen (inv.nrs. M 381-454). Klapper over 1609 (in het betreffende deel). Vlg. De verhuurboeken van de geestelijke en quotisatiegoederen van Leeuwarden 1658-1823; de kohieren van de (Landschaps) floreen op de landen, behorende tot het territoir van de stad, 1700, 1708, 1718, 1728, 1738, 1748, 1758, 1768, 1778, 1788, 1798; de aktenboeken der pachters en collecteurs der stad, 1709-1804; de ontvangboeken van het geestelijk kantoor, 1763-1808 (deze laatste delen bevatten klappers over de jaren 1763-1801). Het "liber beneficiorum" 1580-1585 bevat inventarisaties van de inkomsten van de geestelijke goederen (kloosters, kerken en lenen) te Leeuwarden 1580-1585 (inv. nr. S 269). Niet alleen de namen (meestal ook woonplaats of straat, soms beroep) van pachters, huurders en schuldenaren van de kloosters e.d. komen er in voor, maar ook de namen van enkele tientallen nonnen. De kohieren van het floreen-, lantaren- en brandspuitgeld 1780-1810 (de "buitenbuurten" vanaf 1769; vgl. de rekeningen van de schatting 1671, 1719-1802) vermelden van nagenoeg alle huizen in Leeuwarden de namen van de eigenaars en de gebruikers, de huurwaarde en de aanslag, soms met huisnummers; per espel en adresgewijs ingedeeld (inv.nrs. M 518-598). Vgl. de speciekohieren 1795-1805. De huisnummering in de speciekohieren wijkt af van andere huisnummeringen. Het kohier der wapengelden 1796 bevat veel gegevens: namen van gezinshoofden, soms met vermelding van leeftijd, aantal dienstboden, lichamelijke gebreken, verschuldigde bijdragen, e.a. (inv.nr. 699a). Het "register der plaisierrijtuigen en jagten" van 1797 (inv.nr 699b). Het quotisatiekohier van 1808 noemt vrijwel alle gezinshoofden (inv.nr M 600). Klapper (K 17.6, zie de internetsite van het HCL). Van de in het Rijksarchief bewaarde belastingregisters met gegevens betreffende Leeuwarden dienen genoemd te worden: de Beneficiaalboeken 1543 (in druk verschenen), het schoorsteengeldkohier 1606, het quotisatiekohier 1749. Klapper ( K 17.5, in druk verschenen); de reëelkohieren 1716, 1721-1723, 1725, 1730, 1733, 1737, 1740, 1743, 1745-1789, 1791-1796, 1798-1804 en de kohieren van de personele goedschatting 1768, 1769, 1771-1786, 1788, 1790-1793. Een deel van bovengenoemde registers is op microfiche of fotokopie beschikbaar in het HCL.
. Gravenleggers e.d. ca. 1661-1804
Het "quitancieboek der gerestitueerde twee carolusguldens van yder graf op Oldehooff" vermeldt de eigenaren van graven op het Oldehoofsterkerkhof die in 1661 twee gulden per graf t.b.v. de doorgraving en de bouw van de nieuwe waterpoort bij de Oldehove betaalden en bevat tevens de handtekeningen van degenen die in 1671 dit bedrag terugontvingen; met datum en soms andere gegevens (inv.nr. M 665). De leggers van de graven in de Westerkerk 1736-1770, de Oldehoofsterkerk en het Oldehoofsterkerkhof 1779-1794 en Jacobijnerkerkhof 1779-1794 vermelden de namen van de begravenen en grafeigenaren, de grafnummers en de datum van de begrafenis (inv.nrs. M 667-671). Klapper (K 11.1, vgl. K 9). Zie voor de jongere gravenleggers de archieven van het gemeentebestuur, de kerken en de stedelijke begraafplaats. Zie voor begravenen in de Galileërkerk de in druk verschenen grafschriften van deze kerk. In het rekeningboek van de opbrengst der doodskisten, waarvan de voordelen genoten worden door het Nieuwe Stads Weeshuis 1792-1804 worden ook overledenen genoemd die niet in de begraafboeken voorkomen (inv.nr. M 934). Klapper (K 11.1).
. De uitspraken van politiemeesters in gilde- en bouwzaken 1706-1760 bevatten, per gilde ingedeeld, voornamelijk gegevens betreffende overtreders van gildereglementen (inv.nrs. M 720-723).
. De "weertsboeken" 1639-1798 zijn registers van tapvergunningen voor de herbergiers e.d. Klapper (K 32).
. Het "bakkersboek" 1542-1802 bevat aantekeningen van de politiemeesters, belast met toezicht op de bakkers betreffende de toelating van nieuwe bakkers; met hun merktekens voor brood, aanstelling van keurmeester, e.d. Klapper (K 32).
. De certificaatboeken 1615-1646 bevatten processen-verbaal van voor het gerecht afgelegde verklaringen. Klappers (K 25, K 30.1).
. Het "register van testamenten, donatiën, obligatiën e.a. instrumenten" 1660-1775 bevat o.a. inventarisaties en akten van schenking.
. De aktenboeken 1588-1809 betreffen de werkzaamheden van de regerende burgemeesters en bouwmeesters en bevatten dan ook akten van allerlei aard, o.a. vergunningen om huizen te mogen bouwen, een beroep te mogen uitoefenen en overeenkomsten tussen derden waarbij de stad in bijzonder mate belanghebbende was: vaak met handtekeningen van partijen.
. De "Opteekening van de wagens en schepen welke binnen de stad en haar regtsgebied gehouden worden" uit 1694 vermeldt achtereenvolgens de straat, namen (soms beroep) van de eigenaren, type wagen/schip en aantal.
9. Rechterlijke instellingen 1533-1811
N.B. Alleen de belangrijkste bestanddelen worden hier opgesomd. Zie voor een volledig overzicht de inventaris van F. Fontein Tuinhout. Enkele stukken die men onder deze rubriek zou kunnen verwachten bevinden zich in het archief van het stadsbestuur.
. De informatieboeken 1648-1808 bevatten verklaringen in strafzaken met vermelding van volledige naam, leeftijd en adres van de getuigen en beklaagden. Klapper (K 25).
. De sententieboeken 1776-1810 bevatten vonnissen in kleine strafzaken. Klapper (K 25).
. De definitief sententieboeken 1554-1808 bevatten vonnissen in civiele zaken, met korte vermelding van beweringen der partijen, alsmede rangschikkingen van crediteuren van insolvente boedels. Inhoudsopgaven zijn aanwezig over de perioden 1588-1616 (in de delen), 1617-1639 en 1673-1696
. De executieboeken 1580-1651 bevatten inventarissen van roerende goederen, soms met namen van kopers. Klapper (K 29; vgl. K 30.1).
. De autorisatieboeken 1611-1810 bevatten benoemingen van voogden over minderjarigen en onder curatele gestelden. Klapper over de periode 1684-1810 (K 25). Zie voor de voogdenlijst 1541-1590 het eerste deel der huwelijksboeken van het gerecht.
. De weesboeken 1574-1807 bevatten voornamelijk afrekeningen van weesboedels. Klapper (K 25). Zie voor het register van de weeskamer 1587-1593 het eerste deel der huwelijksboeken voor het gerecht.
. De inventarisatieboeken 1550-1790 bevatten boedelinventarissen, voornamelijk opgemaakt ten behoeve van minderjarige erven en schuldeisers. Klappers (K 8, K 27 en K 30.2).
. De aestimatieboeken 1561-1707 bevatten eveneens beschrijvingen van boedels, ditmaal met de getaxeerde waarde.
. De inventarisatieboeken van collaterale successie 1733-1811 bevatten akten betreffende de nalatenschappen van personen zonder erfgenamen in de rechte lijn. Klappers (K27, K 28).
. De decreetboeken 1561-1807 bevatten akten van gerechtelijke verkoop van onroerende goederen ten behoeve van minderjarige erven en schuldeisers. Klapper (K 33.6; vgl. K 33.5). Zie ook de registers van decretale verkopingen van het Hof van Friesland.
. De proclamatieboeken 1571-1811 bevatten de verzoeken tot afkondiging van de verkoop van onroerende goederen, met aantekening van eventuele "verspiering" en "niaar". Hoewel de consentboeken (zie hierna) meer informatie bevatten zijn de proclamatieboeken betrouwbaarder t.a.v. de definitieve kopers. Klapper (K 33.6, vgl. K 33.5). N.B. Van 1594 tot 1745 zijn achter in de delen geregistreerd de afkondigen van voorgenomen huwelijken voor het gerecht. Klapper (K 7).
. De consentboeken 1545-1811 bevatten de registratie van de verkoop van onroerende goederen. Klappers (K 33.1-4, K 33.6; vgl. K 33.5).
. De hypotheekboeken 1588-1811 bevatten voornamelijk de registratie van schuldbekentenissen, waarin de debiteuren hun goederen tot onderpand stellen. Soms zijn er koopakten afgeschreven. Klapper over de periode 1588-1634, alsmede de jaren eindigend op 2 (K 25.) De delen zelf bevatten ook klappers.10. Overige archieven
-Stedelijke begraafplaats 1833-1970
. De legger der graven op de begraafplaats aan de Spanjaardslaan 1833-1970 bevat o.a. grafnummers, begraafdata, namen van begravenen en grafeigenaren. Klapper K11.2-3.
- Superintendanten en bevelhebberen van het Malefaitsgericht (de Burgerkrijgsraad) (1564) 1644-1803
. Resolutie-, notulen- en recesboeken 1644-1803 (inv. nrs. 1-10), met vermelding van activiteiten van de schutterij e.d. Klappers 1682-1786 (inv. nrs. 11-12).
. Alfabetisch register met namen, functie espel en jaar van benoeming van officieren, onderofficieren, e.d. 1564-1790, ca. 1790 (inv. nr. 13). Vgl. bibliotheek-catalogus Visscher nr. C 131.
-Stedelijke schutterij 1814-1907
. De registers, protocollen en naamlijsten van personen die in aanmerking komen voor of daadwerkelijk dienst hebben gedaan bij de schutterij 1824-1905 zijn deels alfabetisch opgezet.-Nieuwe Stads Weeshuis (NSW) 1675-1967
N.B. Zie voor weeskinderen ook het archief van het OBW en de weesboeken in het oud-rechterlijk archief.
. "Stoelboeken" ca. 1675-1771, leggers van de stoelen in de drie kerken, met vermelding van de huurders en de prijzen (inv. nrs. 527-530; vgl. inv.nrs. 1358-1359). Klappers over de periode 1704-ca. 1744 (in inv.nrs. 531 en 532). Zie voor gegevens over "stoelgelden" ook het archief van de Hervormde gemeente.
. Appointementboeken 1682-1821 (bevatten beschikkingen) van de stedelijke overheid op verzoekschriften tot opname van of andere hulp aan wezen, met bijlagen (inv.nrs. 546-628). Inhoudsopgaven (bijgevoegd.).
. Registers van opgenomen wezen 1823-1916, met persoonlijke gegevens, vanaf 1875 met uitvoeriger rapporten over hun omstandigheden (inv.nrs. 629-631). Klappers (in de delen en in inv.nr. 629). N.B. Stukken jonger dan 100 jaar zijn niet openbaar.
. Kleedboeken 1693-1825, registers van de verstrekking van kleding en schoeisel per opgenomen wees (inv.nrs. 884-889, vgl. inv.nr. 634). Klappers (in de delen en in inv.nr. 890).
. Registers van de verstrekking van kleding en schoeisel per elders bestede wees, 1676-1756 (inv.nrs. 891-894). Klappers (in de delen).
. Intekenlijsten van donateurs in de diverse espels t.b.v. de stichting van het NSW (1674). Deze bevatten de namen van veel inwoners van Leeuwarden (inv.nrs. 1336-1339).
. Het verkoopboek van doodskisten 1707-1709 (inv.nr. 1363) en de kwartaalstaten van resterende vorderingen wegens geleverde doodskisten 1711-1728 (inv.nr. 1365) vermelden namen van overleden personen en vormen dus een aanvulling op de begraafboeken.
. " Familiewapens van de wapenborden van het stadsweeshuis"; tekeningen in kleur van de wapens van politiemeesters, voogden en voogdessen, zoals voorkomend op genoemde wapenborden, vervaardigd 20ste eeuw. (inv. nr. 1497).-Stadsarmenkamer 1752-1935
. Registers van bedeelden 1821-1926 (inv.nrs. 317-325). Klappers (gedeeltelijk in de delen, gedeeltelijk in inv.nrs. 326 en 327). N.B. Stukken jonger dan 100 jaar zijn niet openbaar.
. Registers van verstrekkingen 1752-ca 1926 (inv.nrs. 411-416, 418-432, 437-441, 448-455, 458-530,531,563-569). Klappers (in de delen). N.B. Stukken jonger dan 100 jaar zijn niet openbaar.
. Rapporten van buurt- en armbezoekers 1893-1925 (inv. nrs. 254-304). Klapper (inv. nr. 305). N.B. Stukken jonger dan 100 jaar zijn niet openbaar.-Stedelijk gymnasium 1702-1968
. De alba discipulorum 1721-1930 bevatten per klas en per kwartaal ingedeeld gegevens over de schoolloopbaan van ieder leerling (inv.nrs. I 2-6, 442-447). Klappers over de periode 1822-1929 (in de delen). N.B. Stukken jonger dan 75 jaar zijn niet openbaar.
- Gemeentearchivaris 1838-1976 (ca. 1995)
De correspondentie van genealogische aard van de gemeentearchivaris wordt tot dossiers gevormd. Inmiddels zijn er honderden van deze genealogische dossiers, die brieven en aantekeningen betreffende Leeuwarder families bevatten.
- Notaris N.J. Cleuting 1554-1571
Uitvoerige regesten uit het protocol zijn verschenen in: P.Th. Zwart, Protocol Cleuting. Leeuwarden, 1970. Klapper (K 41).
N.B.: andere notariële archieven worden bewaard in het Rijksarchief.
- Vredegerechten kantons Leeuwarden 1 en 2 (1811-1838) en kantongerecht 1838-1852
De belangrijkste series zijn de tafels (inhoudsopgaven) van akten 1812-1838. Ze betreffen minder zware civiele en strafrechtelijke zaken. De tafels bevatten o.a. akten van bekendheid, akten van boedelbeschrijving, akten van successie, benoeming van voogden, e.d. Ook de alfabetische registers van gehouden familieraden tot de benoeming van voogden en toeziende voogden in het kanton Leeuwarden zijn van belang.
- Old Burger Weeshuis (OBW) 1534-1960
N.B. zie voor weeskinderen ook het archief van het NSW en de weesboeken in het oud-rechterlijk archief.
. Naamlijsten van weeskinderen 1652-1890 (inv.nrs. 109-116). Klappers (in de delen).
. Protocol van bestedingen van wezen 1619-1824 (inv.nrs. 124-129) Klappers (in de meeste delen).
. Administratieboeken der aan de wezen toebehorende vermogens 1750-1932 (inv.nrs. 694-697). Klappers (in de delen). N.B. Stukken jonger dan 75 jaar zijn niet openbaar.
- Gilden en beurzen 1482-1896
N.B. alleen die gilden en beurzen worden hier genoemd waarvan archiefstukken zijn bewaard gebleven die persoonsgegevens bevatten. Zie het Archievenoverzicht voor een volledige opsomming. Zie ook het archief van het stadsbestuur.
. Metselaars en hardhouwers 1564-1796. Klapper, met aanvullingen (K 31.1)
. Barbiers en chirurgijns 1550-1785. Klapper, met aanvullingen (K 31.1)
. Glazemakers ca. 1749-1798.
. Schippers 1554-1812. Klapper over de periode 1685-1788, met aanvullingen (K 31.1).
. Goud- en zilversmeden 1529-1863. Klapper over de periode 1599-1846, met aanvullingen (K 31.1). Ook leerlingen worden vermeld.
. Kuipers ca. 1805.
. Vleeshouwers 1606-1809.
. Kooplieden 1759-1798. Klapper, met aanvullingen (K 31.1).
. Leeuwarder weduwenfonds 1757-1808.
. Bodenweduwenbeurs 1782-1798.
. Turfmeters en -dragers 1800-1896.
- Departement Leeuwarden van de Maatschappij tot nut van het algemeen (1792) 1799-1963.
Met name de ledenboeken 1792-1897 zijn van belang (inv.nrs. 144-151).-Sociëteiten (1729) 1755-1970
Vooral de ledenlijsten 1729-1963 zijn van belang.-Familiearchieven 15de-20ste eeuw.
N.B. Alleen de belangrijkste familiearchieven worden hier genoemd. Zie voor een volledige opsomming van familie-en persoonsarchieven het (gedrukte) archievenoverzicht, dat ook de omvang en periode vermeldt. Battaerd, Beucker Andreae, Bieruma Oosting, Bruinsma, Burmania, Cammingha, Cats, Gerbenzon, Martena, Ockinga, Römer, Storm, Suringar, van der Weide. In sommige familiearchieven bevinden zich "alba amicorum"; deze stukken treft men ook wel in verzamelingen aan. Het gemeentearchief beschikt over alba van leden van de families Van Ockama (bibliotheek-catalogus Visscher nr. C 162), Hamerster en Gonggrijp. 11. VerzamelingenBibliotheek
De duizenden titels tellende Stedelijke Bibliotheek van Leeuwarden (16de eeuw tot heden) bevat niet alleen boeken en tijdschriften over Leeuwarden en omgeving, maar ook werken die voor genealogisch onderzoek in het algemeen zijn te gebruiken. De bibliotheek is toegankelijk door middel van een alfabetische hoofdwoordencatalogus en een alfabetische trefwoordencatalogus. De in druk verschenen catalogus van mej. Visscher uit 1932 (met index) is -ondanks de intussen gewijzigde nummering- nog steeds van belang.
Een aantal zeer zeldzame almanakken, pamfletten en niet uitgegeven scripties en handschriften maken deel uit van de bibliotheek. Ook zijn in de bibliotheek strooibiljeten en ander drukwerk opgenomen. Enkele opmerkelijke bestanddelen van de Stedelijke Bibliotheek zijn:. Adresboeken van Leeuwarden (1857) 1862-1971 (vanaf 1906 incl. Huizum).
. Wapenboek Hesman, ca. 1708 (handschrift). . Leeuwarder Courant vanaf 1752 (met trefwoordenindex op Leeuwarder onderwerpen).- Topografisch-historische atlas
Deze verzameling bevat in principe de beelddocumentatie van Leeuwardens verleden. Ook de foto’s, ca. 1870 tot heden behoren tot deze verzameling. De meeste foto’s zijn per straat ingedeeld. Er zijn echter ook foto’s van (groepen) personen. Deze betreffen voornamelijk bestuurders en ambtenaren. Van enkele fotografen is de negatievencollectie overgenomen. Behalve in de topografisch-historische atlas bevinden zich ook in diverse archieven foto’s van personen. Raadpleeg hiervoor de desbetreffende archiefinventarissen of plaatsingslijsten. Van genealogisch belang zijn verder de tekeningen, prenten en schilderijen met vooral bekende Leeuwarders. De catalogus van de stedelijke kunstverzameling uit 1875 vormt nog een bruikbare ingang, niet in de laatste plaats omdat deze een klapper op namen en trefwoorden bevat.
- Verspreide stukken van onbekende herkomst
. autografen 1570-1876;
. genealogische handschriften 16de-17de eeuw;
. rouw-en trouwbrieven ca. 1600-1900;
. octrooien 1755-1785;
. testamenten 1591-1755.