‘PRODUCT VONDELING' WAS NIET LANGER TE VERKOPEN
De nieuwe biografie van Anet Bleich over Joop den Uyl geeft en passant ook een interessante kijk op de carrière van de bekende Leeuwarder PvdA-politicus Anne Vondeling (1916-1979).
Anne Vondeling maakte volgens Bleich als lijsttrekker ondanks het in 1963 geleden verlies bij de Tweede Kamerverkiezingen van de Partij van de Arbeid op velen een verfrissende indruk, vooral omdat hij niet afkerig bleek van relativering en ironie. In het rooms-rode kabinet Cals (1965-1966) werd Vondeling vice-premier en minister van financiën, maar evenmin als Cals zelf had hij enige financieel-economische scholing. Vondeling kwam in botsing met zijn eigen fractie toen hij een indirecte belasting wilde invoeren op schoeisel en textiel en de KVP ergerde zich aan het schoolmeesterachtig optreden van zowel Cals als Vondeling. Met minster van economische zaken Den Uyl kwam hij in aanvaring over een nieuwe mijnwet. Na de beruchte Nacht van Schmelzer in 1966, toen de rooms-rode coalitie ten val kwam, werd Vondeling als partijleider op bruuske wijze vervangen door Den Uyl. Anet Bleich haalt de woorden van de huidige Groningse burgemeester Jacques Wallage aan: "Het product Vondeling viel niet langer te verkopen, dus werd Den Uyl ingezet." Volgens dezelfde Wallage was Vondeling het schoolvoorbeeld van een linkse minister die door rechtse media kapot geschreven werd. Hij was vol bewondering voor Vondelings ongelooflijke incasseringsvermogen. Vondeling werd echter in de eerste plaats door de eigen partij op een zijspoor gezet. De machtige factie van Nieuw Links binnen de partij gaf bij de verkiezingen na de Nacht van Schmelzer aarzelend steun aan Den Uyl, want "diens geloofwaardigheid was minder aangetast door het ministerschap dan die van Vondeling."
Nieuw in de biografie van Den Uyl zijn de brieven die Bleich heeft gevonden waarin Vondeling zich zelf in 1976 aanprijst als opvolger van Europees commissaris van Landbouw, Lardinois. De brieven aan Den Uyl, Van der Stoel en Ed van Thijn hebben "iets aandoenlijks, ook door het gebrek aan respons", aldus Bleich. Vondeling was in deze periode voorzitter van de Tweede Kamer. Hij kwam op 63-jarige leeftijd om het leven bij een ongeluk in het Belgische Mechelen.
Anet Bleich, Joop Den Uyl, 1919-1987. Dromer en doordouwer, Amsterdam 2007.
