EXPOSITIES HCL

*)  De wisselexposities in de Eekhoff- en Hendrik ten Hoevezaal zijn soms beperkt open i.v.m. vergaderingen, symposia en zaalverhuur aan derden. Over het algemeen wordt ernaar gestreefd om deze ruimten tijdens de middaguren van 13.00 u. tot 17.00 u. vrij toegankelijk voor het publiek te houden. Om teleurstellingen te voorkomen kan groepsbezoek het beste van  tevoren worden aangekondigd via tel. 058-2332350.  

het verhaal van Leeuwarden

In deze historische presentatie kunt u kennis maken met duizend jaar geschiedenis van de stad Leeuwarden. Dat kan op verschillende manieren. De centrale tafel biedt u in een dia-presentatie en film een overzicht van de ruimtelijke ontwikkeling van de stad door de eeuwen heen. Aan de wanden en in de vitrines en de lades treft u een groot aantal schilderijen, archiefstukken en andere voorwerpen aan, die een chronologisch verhaal vertellen van grote en kleinere gebeurtenissen die de identiteit van het tegenwoordige Leeuwarden hebben bepaald. Maar ook zonder systematische kennisname van het verhaal van Leeuwarden, valt er voldoende te genieten. Een vluchtige blik op het mooie of curieuze materiaal zal al een indruk achterlaten van iets kostbaars, de moeite van een volgend bezoek meer dan waard.

Tentoonstellingsruimte met de permanente expositie 'Het verhaal van Leeuwarden'. Foto: Platvorm
Tentoonstellingsruimte met de permanente expositie 'Het verhaal van Leeuwarden'.
Vormgeving expositie: Platvorm
. Foto: Mike Bink.

Het Verhaal van Leeuwarden is opgezet voor een uiteenlopend publiek. Een paar tips voor een vruchtbare gang door de presentatie vindt u hieronder.

1. Introductie: de centrale tafel
Hier wordt u een overzicht geboden van de groei van de stad van ongeveer het jaar duizend tot heden. Het betreft feitelijke gegevens als omvang en inwoneraantal, maar ook wordt nader ingegaan op de functies van bepaalde gebouwen of stadsgedeelten en op de verkeersverbindingen met het omringende land. Deze introductie verschaft u een kapstok om straks het meer inhoudelijke geschiedverhaal van Leeuwarden aan op te kunnen hangen.

De tafel zelf heeft de vorm van de rondweg waarbinnen zich de stadsgeschiedenis zo ongeveer tot het midden van de 20ste eeuw heeft afgespeeld. Door middel van inkervingen, plakstroken e.d. is een aantal van de belangrijkste gegevens en ontwikkelingen hier al zichtbaar gemaakt. Op de vloer is op dezelfde schaal een luchtfoto geplakt, die laat zien hoe de stad zich na 1950 verder heeft uitgebreid.

Voor het eigenlijke overzicht moet u met de startknop een film in beweging zetten, die vervolgens in negen minuten op het beeldscherm wordt afgedraaid; voor de begeleidende tekst zet u één van de zes luisterhoorntjes aan uw oor. Tegelijk met de film worden vanuit het plafond acht dia-beelden op de tafel geprojecteerd, waarmee de groei van Leeuwarden aan het huidige stadsbeeld kan worden gekoppeld. Rechts van de startknop zit een pauzeknop, waarmee het lopende beeld even kan worden stilgezet. Voor grotere gezelschappen kan desgevraagd een luidspreker in werking worden gesteld.

2. Wanden en vitrines: de getuigen van het verleden
Aan de wanden en in de vitrines vertellen de schilderijen, tekeningen, boeken, archiefstukken en andere historische voorwerpen alle hun verhaal van de Leeuwarder geschiedenis. Bij elk object helpt een tekstbordje met titel en datering u bij uw eerste oriëntatie op weg. Zo kunt u het Leeuwarder verleden op zich laten inwerken.

Als u meer wilt weten, kunt u in de negen tekstboekjes terecht die verspreid over de tentoonstelling op de vitrines zijn bevestigd. Deze bladerboekjes bevatten elk een algemene inleiding bij de betreffende periode, en nadere toelichtingen op de tentoongestelde objecten. Alles bijeen tekent zich in deze teksten een kroniek af van de hele Leeuwarder stadsgeschiedenis.

Maar in deze kroniek zijn ook enkele terugkerende thema's verwerkt. Zo wordt het gemeenschapsgevoel in de stad door de eeuwen heen gevolgd, zoals dat bijvoorbeeld naar voren komt in de veranderende manier waarop wetsovertreders werden gestraft. Maar ook tekent de maatschappelijke betrokkenheid zich af in de verhouding tussen de bevolking en haar machthebbers en in de symbolen van de stedelijke trots. Een ander hoofdthema vormen de relaties van Leeuwarden met de verre en met de nabije buitenwereld. Met name wordt de verhouding tot het gewest Friesland belicht, waarbinnen de stad altijd een (zeer) bijzondere positie ingenomen heeft.

3. Verdieping
Vanuit de bladerboekjes wordt op een aantal plaatsen verwezen naar een beeldscherm, of naar een van de 27 laden. Deze verwijzingen zijn interessant voor bezoekers die nog weer wat dieper de Leeuwarder geschiedenis in willen duiken.

Op twee van de beeldschermen worden - in een continue voorstelling - filmpjes vertoond waarin met moderne virtuele technieken locaties uit het Leeuwarder verleden worden verbeeld. Het eerste - ruim zeven minuten durende - filmpje betreft het kloostercomplex van de Dominicanen, met de bijbehorende ‘Grote' kerk, dat voor de jaren 1300 en 1575 van binnen en van buiten is gereconstrueerd. Het tweede filmpje vertelt in zes minuten het verhaal van een marktdag in 1680, op het centrale stadsplein de Brol.

 

Op het derde beeldscherm zijn een paar authentieke filmfragmenten te zien van bijzondere historische evenementen in de stad, zoals de aankomst van de Elfstedentocht van 1941 en de val de spits van de Bonifatiustoren in 1976. Ook wordt een passage vertoond uit een vlak na de Bevrijding in april 1945 nagespeelde scène van de Luisterpost, over het afluisteren door het Verzet van de Duitse bezetter in het Burmaniahuis.

Wie  de lades opent stuit telkens op een nieuwe schat. Aan de hand van (meestal) originele archiefstukken wordt hier steeds een belangrijke of typerende historische gebeurtenis of ontwikkeling in de stad thematisch nader uitgediept. Het is de bedoeling dat u na raadpleging zo'n lade zorgvuldig weer sluit.

Zie hier voor een korte samenvatting van Het Verhaal van Leeuwarden.


SCHATKAMER

Enkele jaren gelden is de nieuwe ondergrondse Schatkamer van het HCL officiëel geopend door Geert Mak. Dit showdepot is ingericht door Tinker Imagineers uit Utrecht, experts in museale concepten, en vooral bedoeld voor het onderwijs. In deze ruimte worden opmerkelijke gebeurtenissen en personen belicht aan de hand van originele voorwerpen en documenten en digitale hulpmiddelen. Centraal staan acht vitrines, waarvan er één is gewijd aan Mata Hari. Er ligt onder andere een rapportenboek uit haar middelbare schooltijd. Deze rondleiding is bedoeld voor 'losse' geïnteresseerden. Groepen kunnen (voorlopig gratis) ook op andere dagen op afspraak terecht in de Schatkamer.   

  


Wisselexposities

Leeuwarden in de Gouden Eeuw
Medio september is de manifestatie Leeuwarden in de Gouden Eeuw van start gegaan (die daarmee aansluit bij de tentoonstelling over de Gouden Eeuw in het Fries Museum). In het Historisch Centrum Leeuwarden is eveneens een tentoonstelling over de Gouden Eeuw ingericht, waarbij een 3D-presentatie van de uit 1603 daterende stadsplattegrond van Johannes Sems op een groot beeldscherm dé grote publiekstrekker is. Ook een interactieve versie, waarbij bezoekers middels een touchscreen zelf door de stad van ruim 400 jaar geleden kunnen dwalen, mag een reden zijn een bezoek aan deze expositie niet te missen. Onderzoek ten behoeve van de tentoonstelling, alsmede het project Bouw mee aan Leeuwarden in 3D en de ontwikkeling van een app met een stadswandeling door Leeuwarden in de tijd van Saskia Uylenburgh brachten belangwekkende nieuwe feiten uit deze ook op lokaal niveau roemruchte periode voor het voetlicht. Zo werd eindelijk duidelijk waar de oudste Latijnse school was gevestigd. Die bevond zich tot 1625 achter Grote Kerkstraat 51-53. Ook het huis van cartograaf Johannes Sems is gelokaliseerd. Sems woonde van 1602 tot 1610 ter plaatse van Sint Jacobsstraat 22, niet ver van het naar hem genoemd restaurant in het voormalige onderkomen van Creativiteitscentrum 'De Blauwe Stoep'. Er is veel belangstelling voor de Gouden Eeuw. Dat is in Leeuwarden o.a. af te meten aan het aantal bezoekers voor de Saskia-tentoonstelling die tot begin dit jaar te bezichtigen was in het HCL. Die trok 3206 kijkers uit het hele land.

Nieuwe bodemvondsten in het Archeologisch Steunpunt
In het kader van de Maand van de Geschiedenis zijn in het Archeologisch Steunpunt twee nieuwe mini-exposities met archeologische vondsten te zien. Eén vitrine is gevuld met vondsten die gedaan zijn op het voormalige Bakker Postma- terrein tussen de Dokkumer Ee en de Oldegalileën. Het betreft onder andere munten, gespen, tinnen lepels, spinsteentjes en aardewerk uit de 16e - 19e eeuw, gevonden door Freek Wildeboer. Deze 20-jarige kok in opleiding is een fervent amateur-archeoloog.

Archeologisch onderzoek op het terrein van Bakker en Postma aan het Oldegalileën.

In twee andere vitrines is onder de titel 'Botbewerkers en botzoekers' een groot aantal uiteenlopende voorwerpen gemaakt van bot te zien. Ze dateren vanaf het begin van de jaartelling tot aan het midden van de 19e eeuw. De benen naalden, dobbelstenen, touwspanners etc. zijn op verschillende locaties in Leeuwarden verzameld door Meindert Ley van de werkgroep archeologie van de historische vereniging Aed Levwerd.
Beide exposities zijn een aanvulling op de bestaande tentoonstelling in het Archeologisch Steunpunt, dat sinds eind 2011 in het Historisch Centrum Leeuwarden ondergebracht is. Met uitzondering van maandag kunnen de archeologische bodemvondsten hier dagelijks tot juni 2014 bewonderd worden.

Terug